Het Raadgevend Referendum is dood


Het is alweer even geleden dat ik hier een blog heb geschreven maar er gebeurd zo verschrikkelijk veel en aangezien ik ook stukken schrijf voor Fifty Shades of Men, met elke vrijdag Peter’s HQ, is het soms wat lastig bijhouden of ik ventileer daar bij ongezouten mening over de politiek. De wet van Pia Dijkstra en het gigantische falen van Halbe Zijlstra zijn hebben daar de revue al even gepasseerd in de mijn blog “The Good, the Bad and the Ugly”.

Vandaag ga ik echter eens even flink ventileren ten opzichte van de afschaffing van de Wet Raadgevend Referendum (wrr). Want dit is een circus, een poppenkast en de sluipmoordenaar van de democratie (Kajsa Ollongren) gaat, namens het kabinet, voorop.

Wet Raadgeven Referendum

De wet raadgevend referendum is in het leven geroepen als opmaat naar het bindend referendum. Burgers kunnen een wet, die nog in werking moet treden, referendabel maken mits ze aan een aantal eisen hebben voldaan. Op een rijtje:

  • Je vraag een referendum aan bij de Kiesraad
  • Binnen vier weken moeten er 10.000 handtekeningen verzameld worden om de aanvraag geldig te laten zijn.
  • Na indiening van deze 10.000 handtekeningen moeten er binnen zes weken nog eens 300.000 handtekeningen verzameld worden om het referendum door te laten gaan. Hierbij moeten de 10.000 die al getekend hadden nogmaals tekenen.
  • Het referendum wordt na goedkeuring door de Kiesraad gehouden, maar om het referendum geldig te laten zijn moet er een minimale opkomst zijn van 30%.
  • Als uitzondering op de regel kunnen er geen referenda worden aangevraagd of het koningshuis en over de begroting.


-           
Dat klinkt allemaal best ingewikkeld en dat is het ook wel. Je hebt natuurlijk niet zomaar 10.000 handtekeningen binnen vier weken en al helemaal niet de 300.000 die je daarna nog moet verzamelen. Het moet dus echt iets zijn wat leeft onder de bevolking want zomaar een referendum aanvraag is er niet bij.

Raadgevend referendum over het associatieverdrag

Zo’n negen maanden na het ingaan van de wrr werd het eerste referendum echter zomaar gehouden. Burgercomité-EU, GeenStijl en Forum voor Democratie (toen nog een denktank) hebben onder de naam GeenPijl en met “matroos” Jan Roos het eerste referendum toch mogelijk gemaakt. Op 6 april 2016 mochten we gaan stemmen of we als Nederland wel of niet het associatieverdrag met Oekraïne moesten rectificeren of niet.

Hier hebben de partijen hard campagne voor gevoerd en toen bekend werd dat het referendum er ging komen deed iedere initiatiefnemer dit op zijn eigen manier. Burgercomité-EU raadde aan om nee te stemmen want de EU verdient geen ja stem. GeenStijl zei simpelweg, ga allen stemmen. Zorg dat de opkomstdrempel gehaald wordt en maak gebruik van uw democratisch recht. Forum voor Democratie riep ook op om nee te stemmen en gebruikte hiervoor argumenten als “Dit verdrag is een opmars naar lidmaatschap EU”, “Oekraïne is een van de meeste corrupte landen in Europa” en lieten goed doorschemeren ook geen voorstander te zijn van de EU gezien de steun voor het Brexit referendum.

De voorstanders van het associatieverdrag begonnen een beetje nerveus te worden want het leek erop dat de bevolking ook niet echt voorstander was van dit associatieverdrag. Op dit moment kregen we een korte en hele bizarre campagne. Voorstanders gebruikten het argument “Het is maar een handelsverdrag” en “Dit is geen opmars naar lidmaatschap van de EU, staat niet in het verdrag”.

De voorstanders hadden een punt. Er staat niet in het verdrag dat het een opmars is voor EU lidmaatschap. Waar de tegenstanders een punt hadden, het omhelsde veel meer dan een handelsverdrag en Oekraïne is een van de corruptste landen van Europa. Volgens Transparancy International staat Oekraïne wereldwijd op plek 130 van 180. Om even in perspectief te zetten van Nederland, wij staan op plek 8 van 180. Nu hoef je mij niet op mijn blauwe ogen te geloven, dit is gewoon openbare informatie en in het kaartje hieronder kun je dit nog eens nakijken.


Door de politiek werd het wat onduidelijk

Ik heb het nog steeds over de Wet Raadgevend Referendum, dus blijf lezen. Ik kom straks echt tot een conclusie maar om mijn punt te maken moet ik inhoudelijk nog wel even een en ander onderbouwen.

Zoals de kop al zegt, politiek Den Haag maakt het wel wat lastig. CDA volgt de wil van de kiezer maar in de Eerste Kamer dan toch weer niet, VVD en D66 willen de raad van het advies niet overnemen en Mark Rutte gaat “de nee stem eer aan doen” met een nietszeggend inlegvelletje die bijgevoegd is aan het associatieverdrag. Uiteindelijk, toen puntje bij paaltje kwam, is het advies van de kiezer niet opgevolgd.

Bindend referendum

Al een tijd voor het raadgevend referendum werd er door D66, PvdA en Groenlinks een wetsvoorstel ingediend om een bindend referendum mogelijk te maken in Nederland. Het raadgevend referendum was namelijk maar een opstapje hiervoor. Nadat de uitslag van het Oekraïne referendum echter voor zoveel ophef zorgde begonnen deze partijen een beetje te zweten. Want de EU zijn deze partijen wel voorstander van. Dus werd het wetsvoorstel een beetje weggemoffeld in de hoop dat er nooit meer iemand naar zou vragen. Maar daar was Ronald van Raak van de SP. Hij heeft zijn best gedaan maar de partijen die het wetsvoorstel hebben ingediend waren 180 graden gedraaid en stemden ineens tegen invoering van het bindend referendum. Een bizarre gang van zaken, partijen die tegen hun eigen wetsvoorstel zijn. Het bindend referendum werd weggestemd. Zoals de Volkskrant toen schreef “Na jaren waarin de politieke steun groeide voor deze bindende volksraadpleging, trekken zelfs de oorspronkelijke initiatiefnemers PvdA, GroenLinks en D66 hun handen ervan af. De ervaringen met het Oekraïnereferendum en de Brexit zijn veel partijen te rauw op het dak gevallen”. Kort gezegd, de uitslag beviel ons niet, dat moeten we dan toch maar niet meer doen.

De stemming is gezet

Nadat het bindend referendum eind 2017 in de ijskast werd gezet waren er eerst verkiezingen. Zetels werden herverdeeld en een nieuwe coalitie werd vastgesteld. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, dat zijn de partijen die nu een regering vormen. Een van de eerste punten op de agenda? Het afschaffen van het raadgevend referendum! Ik zei al dat ik er naar toe aan het werken was en ik ben nu op het punt aanbeland.

Raadgevend referendum is dood


Het raadgevend referendum is dood. Kapot, weggestemd door een meerderheid van 74 tegen 71. Het was donderdag 22 februari 2018 een donkere dag voor de democratie in Nederland. Dit met dank aan VV, CA, 66 en ChristenUnie. De D vergeet ik niet, die krijgen ze niet meer van mij. De democratie hebben ze verloochend en opgegeven. Het referendum, het enige middel die de burger had om inspraak uit te kunnen oefenen op het beleid, de enige manier om politici terug te fluiten, op het matje te roepen, is niet meer.

De manier waarop dit is gegaan is op zijn zachtst gezegd stuitend te noemen. Allereerst moest de wrr er zo snel mogelijk af. Het is een smerig middel want luisteren naar de wil van het volk? Daar doen de dames en heren van de coalitie niet aan. Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de intrekkingswet moeten verdedigen en dat deed ze slecht. Heel erg slecht. Het was een tenenkrommend debat om te zien. En niet alleen de minister was hierin heel slecht. Ook de motivatie van 66 om nu ineens tegen het raadgevende referendum te zijn sloeg helemaal nergens op. Proberen om van je fouten te leren, daar mogen ze bij 66 wel eens mee beginnen. VV en CA zijn altijd duidelijk geweest, wij geven niets om het referendum en ook CU was geen voorstander.

Maar om het referendum op zo’n slappe wijze af te schaffen en dan ook nog eens te zeggen dat de wet niet referendabel is omdat hij actief wordt met terugwerkende kracht is helemaal krankzinnig. Thierry Baudet legde dit tijdens het debat mooi weer. Geen direct quote maar een interpretatie van wat hij zei: “Je moet het zien als een autoweg die van 100 naar 80 gaat. De wet wordt op 1 maart 2018 actief met terugwerkende kracht op 1 januari 2018. Dat zou betekenen dat iedereen die van 1 januari 2018 tot 1 maart 2018 100 km per uur reed op die weg alsnog een bekeuring krijgt voor 20 km per uur te hard.” Het is te krankzinnig voor woorden.

De wet is niet referendabel omdat de wet met terugwerkende kracht in gaat. Juridisch zou dit, aldus Baudet, niet mogelijk zijn omdat de wet eerst in de staatscourant moet worden gepubliceerd. Op dat moment bied de wet Raadgevend Referendum nog de mogelijkheid om hier een referendum over te houden. Pas wanneer dat referendum geweest zou zijn (als er een meerderheid is) kan de wet in werking treden. Maar als de wet in werking treed, pas dan is hij met terugwerkende kracht actief. Begrijpt u het nog? Ik ben het spoor redelijk bijster kan ik jullie vertellen.

Afijn, de komende weken/maanden zullen we gaan zien hoe deze wet zich ontwikkeld en hoe partijen eventueel nog juridische stappen gaan zetten om de wet alsnog tegen te houden. Ik ben benieuwd.

Reacties