Zakenkabinet


In mijn vorige blog Verkiezingen en formatie noemde ik de term Zakenkabinet al even. Ik zei dat ik daar in mijn volgende blog, deze dus, op terug zou komen. Belofte maakt schuld natuurlijk. Allereerst, welke types kabinetten zijn er? Welke hebben we nu? Wat is een zakenkabinet nu eigenlijk?  En wat vind ik van een zakenkabinet? Lees verder en je komt het te weten!

Welke soorten kabinetten zijn er?

Ja, welke soorten kabinetten zijn er nu eigenlijk allemaal? En wat houden ze in? Daar zal ik proberen antwoord op te geven. Ik weet dit ook niet allemaal uit het hoofd dus ik zal een bron gebruiken. Deze bron is (Parlement.com, 2017).
-          Meerderheidskabinet: Dit is wat we in Nederland eigenlijk kennen. Een coalitie van meerdere partijen die samen 76 of meer zetels hebben en zo altijd een meerderheid hebben in de Tweede Kamer. Dit vergt inspanning en tijd en er moet altijd water bij de wijn omdat we niet voor niets zoveel verschillende partijen in Nederland hebben.
-          Minderheidskabinet: Het woord zegt het eigenlijk al. Er komt een kabinet die geen meerderheid heeft in de Tweede Kamer. Zo zullen er voor wetsvoorstellen altijd verschillende partners gezocht moeten worden. Voordeel kan zijn dat je minder water bij de wijn doet omdat je op zoek kunt naar verschillende medestanders. Nadeel kan zijn dat je geen medestanders vindt en dus het voorstel van tafel wordt geveegd.
-          Gedoogkabinet: Dit vind ik een interessante. Klinkt een beetje alsof je wel mee mag doen maar eigenlijk verder je mond moet houden. We gedogen dat je er bij bent maar als het niet nodig was geweest zat je hier niet. Het ligt gelukkig iets genuanceerder. In principe is een gedoogkabinet een minderheidskabinet die dankzij vastgelegde steun van een andere politieke partij toch een meerderheid behaalt in de Tweede Kamer. Een gedoogpartner levert geen ministers of staatssecretarissen.
-          Parlementair kabinet: Een parlementair kabinet is een kabinet waarbij de overige fracties in het parlement betrokken zijn, detailleert of niet, over de invulling van het regeerakkoord. Zo kan het kabinet altijd op steun rekenen vanuit de Tweede Kamer en dit kan het proces omtrent wetsvoorstellen versnellen.
-          Extraparlementair kabinet: Een extraparlementair kabinet heeft geen regeerakkoord maar een regeerprogramma. Regeerakkoord, regeerprogramma? Ik hoor u bijna denken, wat is dat en wat is verschil? Dit laat ik terugkomen, wees gerust. De fracties in de Tweede Kamer kunnen wel betrokken zijn, door middel van overleg tussen fractievoorzitters, maar dit is niet altijd het geval. Als fracties wel betrokken zijn dan zal dit overwegend afwachtend zijn maar zullen bij het aantreden van het kabinet geen motie van wantrouwen steunen.
-          Koninklijk kabinet: Koninklijke kabinetten worden op gezag van de Koning of Koningin geformeerd. De fracties in de Tweede Kamer komen hier niet aan te pas. De laatste keer dat er een soortgelijk kabinet was is al weer even geleden. Dit was het naoorlogse kabinet-Schermerhorn/Drees. Dit kabinet had zitting in 1945-1946.
-          Zakenkabinet: Een zakenkabinet is een variant op het extraparlementair kabinet met personen die voornamelijk niet-politiek zijn. Mensen uit het zakenleven, wetenschap en/of ambtenarij die geen binding hebben met politieke partijen. In Nederland hebben we dit nog nooit gehad.
-          Demissionair kabinet: Dit kabinet hebben we op het moment van schrijven. Een kabinet die het ontslag heeft ingediend bij de Koning maar nog zitting heeft tot het nieuwe kabinet tot stand is gekomen. Een demissionair kabinet handelt enkel nog zaken af die al in behandeling zijn en zullen geen nieuwe zaken oppakken tenzij de formatie heel erg lang duurt en de urgentie hoog is.
Ik zou nog even terugkomen op het verschil tussen een regeerakkoord en een regeerprogramma. Een regeerakkoord is een regeerprogramma waar coalitiepartners mee instemmen. Eigenlijk is het zo simpel. Het is een zekerheid om ervoor te zorgen dat er in de Tweede Kamer altijd steun is voor het regeerprogramma. Men gaat hier dus mee akkoord, wat dus inhoud dat het regeerprogramma een regeerakkoord wordt. Een regeerprogramma kennen we eigenlijk niet (meer?) in Nederland.

Welk kabinet hebben we nu?

In Nederland is het gebruikelijkste kabinet het meerderheidskabinet. We zien nu in de formatie dat men hier ook weer op aanstuurt. Forum voor Democratie was de enige partij die een zakenkabinet voorstelde, de overige partijen zagen hier niets in. Er wordt dus nu onderhandeld met partijen om minimaal 76 zetels te bemachtigen en zodoende in de Tweede Kamer altijd een meerderheid te hebben bij nieuwe wetsvoorstellen.

Wat is nu precies een zakenkabinet?

In het kort natuurlijk al besproken bij de soorten kabinetten die er zijn maar ik zal proberen om hier wellicht door middel van voorbeelden wat extra inzicht te geven in een zakenkabinet.
Zoals gezegd bestaat een zakenkabinet uit mensen die, over het algemeen, geen politieke binding hebben maar vooral komen vanuit de praktijk. Professionals dus. Aan het hoofd van een zakenkabinet staat een minister-president. Hij of zij is politicus, Mark Rutte bijvoorbeeld. Vervolgens zijn er verschillende posten te vullen. Om het voor mezelf wat eenvoudiger te maken maak ik gebruik van het voorstel die Forum voor Democratie voorman Thierry Baudet het zakenkabinet het liefst zou zien.
-          Marcel Levi (Gezondheidszorg)
-          Paul Frentrop (Binnenlandse Zaken en Bestuurlijke Vernieuwing)
-          Dick Berlijn / Peter van Uhm (Defensie)
-          Robbert Dijkgraaf (Onderwijs)
-          Louise Fresco (Duurzaamheid en Milieu)
-          Jan Louis Burggraaf (Justitie)
-          Hans Biesheuvel (MKB en ZZP)
-          Harold Goddijn (Infrastructuur)
-          Ahmed Aboutaleb (Integratie)
-          Pieter van der Does (Innovatie en ICT)
-          Lex Hoogduin (Economische Zaken)
Deze mensen, op Ahmed Aboutaleb na, hebben geen politieke kleur maar hebben wel kennis van zaken. Zij worden dan door de Tweede Kamer gecontroleerd en beoordeeld. De premier, onze minister president, zal aan het hoofd staan van zon dergelijk zakenkabinet zoals hij nu ook aan het hoofd staat van een meerderheidskabinet.

Wat vind ik van een zakenkabinet?

Om maar meteen met de deur in huis te vallen, ik vind het een fantastisch soort kabinet. Eigenlijk zie ik geen betere optie dan deze om de simpele reden dat deze mensen daadwerkelijk verstand hebben van hetgeen ze mee bezig zijn. Geen mensen meer uit de politiek die hun best doen maar vakkennis op de juiste plaats. Gebeurd in het bedrijfsleven ook. Daar heb je ook geen bobo die aan de beurt is aan het roer staat maar daar heb je ook specialisten, vakmensen. Als we dit in Nederland, in het landsbestuur, ook eens zouden doen kon dit nog wel eens goed uitpakken. Zoals Mark Rutte zegt, dit is niet in partijbelang maar in het landsbelang.


Reacties