Referenda in Nederland


Referenda in Nederland

Referenda, wat een mooi middel. Tenminste, het kan een mooi middel zijn. Waarom dit eerste blog over referenda? Omdat er nogal wat ophef is over het bindende referendum zoals ook deze week door Ronald van Raak van de SP weer in het nieuws kwam. PvdA, Groenlinks en D66 wilden een bindend correctief referendum invoeren. De tweede kamer heeft ingestemt. Kortom, op naar de wet om deze in te stellen. Maar het partijkartel zou het partijkartel natuurlijk niet zijn als men niet ineens van gedachten veranderd is. Waarom eigenlijk? Nou, vrij eenvoudig. We hebben in Nederland in de afgeslopen 200 jaar 2 keer een referendum gehad.  De uitslag is beide keren niet in goede aarde gevallen bij onze “volksvertegenwoordigers”. Een korte terugblik.

Referendum Europese Grondwet

In 2005 mocht Nederland, voor het eerst in 200 jaar, naar de stembus voor een referendum. Het ging toen om het wel of niet instemmen met het verdrag tot vaststelling van de Europese Grondwet. Hier stemden 61,5% van de stemmers tegen te zijn. In 2007 kwam het verdrag er echter alsnog maar dan niet als Europese Grondwet maar als het “Verdrag van Lissabon”.

Wet raadgevend referendum

In november 2005 dienden Niesco Dubbelboer (PvdA), Wijnand Wyvendak (PvdA) en Boris van der Ham (D66) een initiatiefwetsvoorstel in voor een correctief raadgevend referendum. Al in 2013 (kuch, kuch) werd deze wet daadwerkelijk aangenomen in de Tweede Kamer. De Eerste Kamer drong er op aan dat er minimaal 30% opkomstdrempel aan de wet werd toegevoegd door de Tweede Kamer. Op 1 juli 2015 (dus bijna 10 jaar later) trad de wet in werking.

De wet zorgt ervoor dat er in Nederland een facultatief corrigerend raadgevend referendum (Baudet, 2016). Maar wat betekent dit nu eigenlijk?

Facultatief
De bevolking kan zelf, door middel van voldoende handtekeningen, een referendum afdwingen.

Corrigerend
Het referendum kan enkel gaan over wetsvoorstellen die al zijn aangenomen in de Tweede Kamer.

Raadgevend
De uitslag van het referendum is raadgeven en niet bindend. Dit betekend dat de overheid de uitslag naast zich neer kan leggen.

Het Oekraïne referendum

GeenPeil, een collectief van GeenStijl, Forum voor Democratie en Burgercomité EU sloegen de handen ineen om een referendum af te dwingen over de goedkeuringswet voor de Associatieovereenkomst tussen de EU, Euratom, hun 28 lidstaten en Oekraïne.

Wat moest men doen om het referendum er te laten komen? Nou, daar begon eigenlijk de ellende. Allereerst moet je goedkeuring krijgen van de Kiesraad. Deze stap bestaat uit 2 fasen. Eerst moest men de inleidende fase doorkomen, dat wil zeggen dat er eerst 10.000 unieke handtekeningen op papier verzameld moesten worden en die moesten overgegeven worden aan de Kiesraad. Na een steekproef bleek dat men voldoende handtekeningen had verzamelt. Op naar de volgende fase.

300.000 handtekeningen waren vereist om het referendum daadwerkelijk uit te schrijven. De campagne sloeg aan want uiteindelijk werden er 472.894 handtekeningen verzameld waarvan 427.393 als geldig werden verklaard. Het referendum ging dus door!

Het volgende obstakel was de opkomstdrempel behalen. 30% van de bevolking moest gaan stemmen om het referendum vervolgens geldig te laten verklaren.

De uiteindelijke cijfers waren een opkomst van 32.28%! Van de mensen die hebben gestemd zei maar liefst 61% tegen het verdrag te zijn. Kortom, de winst was na dit alles behaald!

Maar zoals gezegd was het enkel een raadgevend referendum en daar heeft onze Mark “Pinokkio” Rutte vervolgens, na 10 maanden getreuzel, dan ook inderdaad niets mee gedaan. Er kwam een inlegvelletje die door niemand ondertekend is, juridisch geen enkel aanspraak geeft, bijgevoegd om de nee stem te “respecteren”.

In het kort: Er is niets met de uitslag van het referendum gedaan.

Bindend correctief referendum

Nu zul je denken dat we in Nederland weten wat een referendum is. Daar leek de politiek in Nederland het ook nog eens mee eens te zijn. In 2014 werd door PvdA, Groenlinks en D66 een initiatiefwetsvoorstel in voor een bindend correctief referendum. Fantastisch nieuws natuurlijk! De eerste stap richting een bindend referendum is gezet! Niets is echter minder waar. Het liefste zien de partijen hun eigen wetsvoorstel in de la belanden om er vervolgens nooit meer uit te komen. Gelukkig is daar nu Ronald van Raak van de SP. Als de wet niet wordt ingediend in de week van 1 mei 2017 gaat Ronald van Raak zelf “Deze mooie wet verdedigen”.

Ondanks dat deze wetgeving mij niet ver genoeg gaat omdat je zelf nu alsnog geen agendapunten kunt aankaarten voor een bindend referendum is het een mooie opstap om onze democratie verder uit te breiden.

Bibliografie

Baudet, T. (2016). Breek het partijkartel - De noodzaak van referenda. Amsterdam: Prometheus.


Reacties